Enkonduko kaj klarigoj

• Landoj de la mondo
• Lingvoj de la mondo
• Ĝeneralaĵoj

Landoj de la mondo

La listo enhavas laŭ-kontinente la jenajn informojn pri ĉiuj sendependaj ŝtatoj de la mondo:

LANDOKODO FLAGO	landonomo en Esperanto; ĉefurbonomo en Esperanto = nacia landonomo, nacia ĉefurbonomo
	oficiala(j) lingvoj; neoficiala(j) lingvoj
	pliaj landokodoj; internacia telefona prefikso; eventuala NOTO

Krome ĝi enhavas ĉiujn dependajn teritoriojn kiuj havas propran landokodon.

Kiel "oficiala lingvo" aperas nur tutlande oficialaj lingvoj (jure aŭ fakte). La lingvoj havas hiperligajn referencojn al la lingvolisto.

Ĉiuj landokodoj estas laŭ ISO-3166 krom la interkrampaj, kiuj estas aŭtaj kaj poŝtaj landokodoj.

Kiom eble aperas nur komunlingvaj nomoj, ne longaj oficialaj nomoj.

En la notoj troviĝas Esperantaj nomoj de provincoj, regionoj k.s. de kelkaj landoj, kies regionaj dividoj estas internacie gravaj.

{nomo}

alternativa landonomo ofte uzata kaj tute bona, sed ne konforma al la rekomendoj de la Akademio de Esperanto

[nomo]

nomo transskribita aŭ transliterigita el ne-Latina skribo laŭ oficiala aŭ ofte uzata Latinliteriga sistemo por la koncerna lingvo (do ne laŭ la Esperanta alfabeto).

pop.

popolnomo (aperas nur ĉe kelkaj landoj)

...

kaj aliaj, kaj tiel plu

-

ne ekzistas

(*)

vidu noton

Lingvoj de la mondo

La listo enhavas Esperantajn nomojn de ĉirkaŭ 300 lingvoj. Enestas ĉiuj lingvoj, kiuj havas almenaŭ tri milionojn da parolantoj, kaj multaj lingvoj kun malpli da parolantoj. En la listo aperas pluraj lingvoj, kies nombro de hejmaj aŭ ĉiutagaj parolantoj ne estas tre alta, sed kiuj estas gravaj kiel interlingvoj aŭ kiel religiaj lingvoj, aŭ kiuj ie havas oficialan statuson. Mi aldonis ankaŭ kelkajn planlingvojn kaj unu fikcian lingvon.

Informoj pri nombroj de parolantoj varias en diversaj fontoj. Mia ĉefa fonto estas la libro "Countries, Peoples and Their Languages (The Geolinguistic Handbook)" [Landoj, Popoloj kaj Iliaj Lingvoj (La Geolingvistika Manlibro)] de Erik V. Gunnemark (Gotenburgo, Svedujo, 1991). Mi uzis tiujn nombrojn, kiujn Gunnemark donas por "hejmaj parolantoj" aŭ "ĉiutaga lingvo". Kalkulante alimaniere oni povas ricevi tute aliajn nombrojn. La ĉefa celo de la listo tamen ne estas montri la nombrojn de parolantoj, sed listigi Esperantajn nomojn de la lingvoj. Ankaŭ informoj pri skribosistemoj kaj pri landoj estas ĉefe el la libro de Gunnemark.

Kritikon kaj kompletigojn bonvolu sendi al Bertilo: "bw@vms.e.kth.se".

Kio estas geolingvistiko?

Kio estas lingvo?

Kiajn informojn enhavas la listo

Esperanta nomo

Nombro de parolantoj (en milionoj) | Nomo en la lingvo mem {aŭ en la Angla, se mankas tia informo} | Dulitera kodo laŭ ISO-639 (se ekzistanta) | Skribosistemo(j) (ekz. "Latina" = "Latina skribo") | Landoj, en kiuj la lingvo estas uzata (pli-malpli en ordo de la nombro de parolantoj) | eventuala komento aŭ noto

Tri specoj de lingvonomoj

Popolaj

Plej multaj lingvonomoj nomas lingvon laŭ ia popolo. Ekz. la nomo "la Ĉina lingvo" montras, ke tiu lingvo estas la lingvo de la Ĉinoj, de la Ĉina popolo. Tiaj nomoj konsistas el "la" + A-vorto + la vorto "lingvo", kiu tamen tre ofte estas nur subkomprenata: "la Ĉina (lingvo)", "la Angla (lingvo)", "la Araba (lingvo)"...

Landaj

Aliaj lingvonomoj nomas lingvon laŭ ia lando aŭ regiono. Ekz. la nomo "la Bengala lingvo" montras, ke tiu lingvo estas la lingvo de Bengalo, regiono en Hindujo kaj Bangladeŝo. Tiaj nomoj havas steleton (*) en la listo. Ankaŭ tiaj nomoj konsistas el "la" + A-vorto + la vorto "lingvo" (tre ofte subkomprenata): "la Bengala (lingvo)", "la Tibeta (lingvo)", "la Nederlanda (lingvo)"...

Propraj

Iuj lingvonomoj estas mem propra nomo kun O-finaĵo, kaj ne nomas la lingvon laŭ io alia. Pro tio, ke ili estas propraj nomoj, oni ne uzas "la": "Urduo", "Sanskrito", "Esperanto".... Oni povas ankaŭ uzi A-finaĵan esprimon kun "la": "la Urdua (lingvo)", "la Sanskrita (lingvo)", "la Esperanta (lingvo)"... Sed tio estas malpli kutima.

Signoj

*

lingvonomo farita per A-finaĵo el nomo de lando aŭ regiono

>

pli ol

<

preskaŭ

X

La nombro de hejmaj aŭ ĉiutagaj parolantoj estas tre malgranda aŭ tre malcerta.

{...}

Lingvonomo en la Angla provizore menciita kiel klarigo, kiam mankas informo pri la nomo en la lingvo mem.

[...]

Vorto (plej ofte lingvonomo) kiu vere estu skribata per alia skribo ol la Latina, sed kiu estas ĉi tie transliterigita per Latinaj literoj laŭ oficiala aŭ ofte uzata Latinliteriga sistemo por la koncerna lingvo (do ne laŭ la Esperanta alfabeto). En kelkaj okazoj temas pri lingvo, por kiu tute ne ekzistas skribo.

Ĝeneralaĵoj

Nacilingvaj literoj kun kromsignoj

   \o   o kun trastreko
   \'   dekstrakorna supersigno
   \`   maldekstrakorna supersigno
   \^   cirkumflekso
   \"   tremao
   \~   tildo
   \=   superstreko
   \(   ronda hoketo
   \<   pinta hoketo
   \,   cedilo
   \.   subpunkto
   \,   dekstra vosteto
 

Esperantaj literoj tamen aperas jene: ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ.

Tabeloj en hiperteksto