<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//IETF//DTD HTML//EN"> <html> <HEAD> <title> Divershumore</title> <META http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"> </HEAD> <body bgcolor="#f8FFee" TEXT="#003030" vlink="#505050"> <table border="0" width="100%"> <tr><td width="33%" align="center"><img src="uea.jpg"> </td> <td width="33%" align="center"><a href="../unikodo.html"> <img src="../unikoda.gif" align="center" border="0" width="103" height="28"></a></td> <td width="33%" align="center"><a href="http://www.uea.org/"><img src="jub.gif" border="0"><br>TTT-ejo de UEA</a> </td> </tr></table> <p>&nbsp;</p> <p align="center"><font size="5"><b> Feli o kaj perdoj </b></font></p> <head><meta content="text/html; charset=UTF-8" http-equiv="content-type"><style type="text/css">ol{margin:0;padding:0}.c0{orphans:2;widows:2;direction:ltr}.c7{font-family:"Times New Roman";color:#000000;font-weight:normal}.c10{background-color:#ffffff;max-width:468pt;padding:72pt 72pt 72pt 72pt}.c8{font-size:14pt;font-family:"Times New Roman"}.c2{font-size:10pt;font-family:"Times New Roman"}.c1{font-size:12pt;font-family:"Times New Roman"}.c6{width:33%;height:1px}.c5{line-height:1.0}.c4{height:11pt}.c9{page-break-after:avoid}.c3{font-style:italic}.title{padding-top:0pt;color:#000000;font-size:21pt;padding-bottom:0pt;font-family:"Trebuchet MS";line-height:1.15;page-break-after:avoid;orphans:2;widows:2;text-align:left}.subtitle{padding-top:0pt;color:#666666;font-size:13pt;padding-bottom:10pt;font-family:"Trebuchet MS";line-height:1.15;page-break-after:avoid;font-style:italic;orphans:2;widows:2;text-align:left}li{color:#000000;font-size:11pt;font-family:"Arial"}p{margin:0;color:#000000;font-size:11pt;font-family:"Arial"}h1{padding-top:10pt;color:#000000;font-size:16pt;padding-bottom:0pt;font-family:"Trebuchet MS";line-height:1.15;page-break-after:avoid;orphans:2;widows:2;text-align:left}h2{padding-top:10pt;color:#000000;font-weight:bold;font-size:13pt;padding-bottom:0pt;font-family:"Trebuchet MS";line-height:1.15;page-break-after:avoid;orphans:2;widows:2;text-align:left}h3{padding-top:8pt;color:#666666;font-weight:bold;font-size:12pt;padding-bottom:0pt;font-family:"Trebuchet MS";line-height:1.15;page-break-after:avoid;orphans:2;widows:2;text-align:left}h4{padding-top:8pt;color:#666666;text-decoration:underline;font-size:11pt;padding-bottom:0pt;font-family:"Trebuchet MS";line-height:1.15;page-break-after:avoid;orphans:2;widows:2;text-align:left}h5{padding-top:8pt;color:#666666;font-size:11pt;padding-bottom:0pt;font-family:"Trebuchet MS";line-height:1.15;page-break-after:avoid;orphans:2;widows:2;text-align:left}h6{padding-top:8pt;color:#666666;font-size:11pt;padding-bottom:0pt;font-family:"Trebuchet MS";line-height:1.15;page-break-after:avoid;font-style:italic;orphans:2;widows:2;text-align:left}</style></head><body class="c10"><p class="c0"><span class="c1">Jorge Camacho</span></p><p class="c0 c4"><span class="c1"></span></p> <p class="c0 c4"><span class="c1"></span></p><p class="c0"><span class="c1 c3">Suno kaj ombroj</span><span class="c1">, de Rejna de Jong, eld. Flandra Esperanto-Ligo (FEL), Antverpeno, 2002, 75 p., ISBN 9077066020</span></p><p class="c0 c4"><span class="c1"></span></p><p class="c0"><span class="c1">Ekzistas en Esperantujo la kutimo paroli pri esperantaj kulturo kaj literaturo fenomene kompareblaj kun la kulturoj kaj literaturoj naci-lingvaj (kion mi ne kundividas, sed ni ne diskutu tion &#265;i-recenze</span><sup class="c1"><a href="#ftnt1" name="ftnt_ref1">[1]</a></sup><span class="c1">), kaj sekve ekzistas anka&#365; la emo klasi la E-a&#365;torojn en grupojn ricevantajn la presti&#285;an nomon &ldquo;skolo&rdquo;, anta&#365;atan de lok-indiko, prefere du-majuskle: la Budape&#349;ta Skolo, la Skota Skolo ktp.</span></p><p class="c0"><span class="c1">La&#365; tiu maniero pensi, oni povus paroli pri nederlanda skolo, kaj eble iu jam faris tion pli frue, &#265;u en </span><span class="c1 c3">Esperanto en perspektivo</span><span class="c1">&nbsp;a&#365; en </span><span class="c1 c3">Gvidlibro por supera ekzameno</span><span class="c1">&nbsp;(mi pigras kontroli). Al tia loza grupo de a&#365;toroj apartenus (i.a.?) la briti&#285;inta Albert Goodheir, Rejna de Jong kaj Gerrit Berveling.</span></p><p class="c0"><span class="c1">Sendepende de la akcepto de tiu vidpunkto, la personaj kaj verkaj ligoj inter Goodheir kaj Rejna de Jong estas tute klaraj kaj evidentaj, i.a. pro la publikigo en 1994 de ilia komuna poemaro </span><span class="c1 c3">Nordmara duopo</span><span class="c1">, kies plej granda parto konsistas el poemoj jam pli frue aperintaj en aliaj poemaroj sam-a&#365;toraj</span><sup class="c1"><a href="#ftnt2" name="ftnt_ref2">[2]</a></sup><span class="c1">.</span></p><p class="c0"><span class="c1">La poemoj de Rejna de Jong ne estas mondo-, tempo- a&#365; lingvo-skuaj. &#348;i verkis simple kaj serene, same stile kiel enhave, pri temoj al &#265;iuj konataj, kaj &#265;i-rilate mi simple kopiu la priskribon en la reta katalogo de la libroservo de UEA: &ldquo;Originala poemaro pri feli&#265;o, pri rememoroj, pri la naturo; poemoj pri malpaco, pri poluado, pri komerco kaj konsumado, pri atomenergio kaj pri E&#365;ropo&rdquo;. Al kio mi aldonus elementon nepre atentindan en &#265;i kolekto: &ldquo;pri perdo (de karulo)&rdquo;.</span></p><p class="c0"><span class="c1">Iuj povus nomi &#349;in do &ldquo;minora poetino&rdquo;; persone mi beda&#365;ras ke la avera&#285;a nivelo de versa&#309;oj orginale verkitaj en Esperanto tro ofte ne atingas tiun de &#349;iaj poemoj. En &#349;iaj verkoj, la versoj fluas sen tordoj kaj rebusa&#309;oj, &#265;u en poemoj rimitaj, &#265;u en senrimaj, kvankam disfoje, en la fina parto de tiu &#265;i libro (</span><span class="c1 c3">La homo kaj la naturo</span><span class="c1">), legeblas iuj poemoj ne tiom sukcesaj, iomete tro kli&#349;aj a&#365; prozecaj, kiel </span><span class="c1 c3">Bio-industrio</span><span class="c1">&nbsp;(p. 64), </span><span class="c1 c3">Nukleaj centraloj</span><span class="c1">&nbsp;(p. 68) kaj </span><span class="c1 c3">Iam</span><span class="c1">&nbsp;(p. 69).</span></p><p class="c0"><span class="c1">Lasta rimarko: la libro </span><span class="c1 c3">Suno kaj ombroj </span><span class="c1">estis presita per la litertipo </span><span class="c1 c3">Bauhaus</span><span class="c1">&nbsp;(a&#365; iu tre simila). Persone mi ne &#349;atas tian litertipon. La litero </span><span class="c1 c3">a</span><span class="c1">&nbsp;facile konfuzeblas kun </span><span class="c1 c3">o</span><span class="c1">: ekzemple, sur la 5a verso de la poemo </span><span class="c1 c3">Post la pluvo</span><span class="c1">&nbsp;(p. 20), &#265;u temas pri &ldquo;lumantaj&rdquo;, &ldquo;lumontaj&rdquo;, &ldquo;lumantoj&rdquo;, &ldquo;lumontoj&rdquo;? (mi scias: &ldquo;lumantaj&rdquo;; tamen &#265;i tia litertipo malhelpetas fluan legadon, kvankam &#349;ajnas ke la uzo de alia samtipara disponebla </span><span class="c1 c3">a</span><span class="c1">&nbsp;certe solvintus la problemon).</span></p><p class="c0 c4"><span class="c1"></span></p><hr class="c6"><div><h3 class="c0 c9"><a href="#ftnt_ref1" name="ftnt1">[1]</a><a name="h.72d3qc5kh04"></a><span class="c7">&nbsp;Tamen mi kopiu &#265;i-sekve por pripenso fragmenton el komento de Jouko Lindstedt en Facebook al artikolo de Ken Miner </span><span class="c7 c3">La neebleco de priesperanta lingvoscienco</span><span class="c7">: &ldquo;Socilingvistike veras, ke Eo malhavas kompaktan lingvokomunumon kun denaskaj parolantoj, kiuj uzus kaj regus la lingvon pli-mapli unuece. En tio Eo similas al multaj minoritataj lingvoj&rdquo; (la artikolo legeblas &#265;e riviste.unimi.it/index.php/inkoj/article/view/838). Kaj, por kontrasto, mi aldonu komenton de Bertilo Wennergren al alia temfadeno en Facebook pri la lingvoj malplej parolataj: &ldquo;Esperanto certe ne havas unu milionon da fluparolantoj. Por atingi tiun nombron oni devas stre&#265;i la difinon al io simila al &quot;persono, kiu povas iomete paroli Esperanton&quot; a&#365; e&#265; al &quot;persono, kiu iam iom lernis Esperanton&quot;. Da fluparolantoj ekzistas kelkaj miloj, maksimume.&rdquo;</span></h3></div><div><p class="c0 c5"><a href="#ftnt_ref2" name="ftnt2">[2]</a><span class="c2">&nbsp;L</span><span class="c1">a&#365; mia kalkulo, el la 19 poemoj de Rejna de Jong en </span><span class="c1 c3">Nordmara duopo</span><span class="c1">&nbsp;(1994), 7 venas el </span><span class="c1 c3">Divershumore </span><span class="c1">(1980), 6 el </span><span class="c1 c3">Facetoj </span><span class="c1">(1984), kaj 5 aperis poste en </span><span class="c1 c3">Suno kaj ombroj</span><span class="c1">&nbsp;(2002).</span></p></div> <p>&nbsp;</p> <p>Reen al: <p><table><tr> <td width=25%><a href="../poem/libr/sunombr.html"> Suno kaj ombroj </a></td> <td width=25%><a href="../autor/dejong.html"> Rejna de Jong </a></td> <td width=35%><a href="index.html">Listo de recenzoj en revuo Esperanto</a></td> <td width=15%><a href="../index.html">&#264;efpa&#285;o originala literaturo</a></td> </tr></table> <p>&nbsp;</p> </body> </html>